Trong bối cảnh sức mua nội địa còn yếu và rủi ro tỷ giá hiện hữu, động lực cho năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào việc giải ngân các siêu dự án và sự chuyển dịch thị trường xuất khẩu.
Tại webinar “Dự báo kinh tế Việt Nam năm 2026: Cơ hội, rủi ro và thích ứng của doanh nghiệp” sáng 14/01, ông Nguyễn Xuân Thành - Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright nhận định dù GDP 2025 tăng trưởng ấn tượng 8.02% nhưng nền kinh tế đang vận hành theo mô hình chữ K với sự phân hóa rõ rệt. Trong bối cảnh sức mua nội địa còn yếu và rủi ro tỷ giá hiện hữu, động lực cho năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào việc giải ngân các siêu dự án và sự chuyển dịch thị trường xuất khẩu.
Bức tranh vĩ mô và mô hình tăng trưởng chữ K
Ông Nguyễn Xuân Thành cho biết tăng trưởng GDP chính thức năm 2025 là 8.02%, đến từ 3 động lực tăng trưởng chính.
Xuất khẩu tăng trưởng ấn tượng 17%. Dù có lo ngại về thuế đối ứng từ Hoa Kỳ, nhưng thực tế 1/3 kim ngạch là hàng điện tử (thuế 0%), khiến mức thuế bình quân hiệu dụng chỉ khoảng 12.6% - thấp hơn nhiều so với Trung Quốc hay Ấn Độ.
Đầu tư công giải ngân tăng 38% so với năm trước. Quan trọng hơn, phần đầu tư công tạo ra tài sản cố định (hạ tầng) tăng tới 26.6% (so với mức 5% của năm trước).
Du lịch phục hồi mạnh mẽ, khách quốc tế vượt mức trước COVID-19, kéo theo sự tăng trưởng của dịch vụ, khách sạn, vận tải.
Tuy nhiên, nền kinh tế đang vận hành theo mô hình chữ K. Trong khi các ngành hướng về xuất khẩu, đầu tư công và du lịch đi lên, thì nhánh đi xuống là sản xuất hàng tiêu dùng nội địa. Sức mua trong nước yếu, cộng thêm áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu Trung Quốc khiến doanh nghiệp bán lẻ và sản xuất nội địa gặp khó.
Về tài chính tiền tệ, lạm phát bình quân được kiểm soát ở mức 3.3% chủ yếu nhờ giá xăng dầu giảm 10%. Tuy nhiên, tỷ giá là quan ngại lớn khi VND mất giá mạnh so với USD, và dự trữ ngoại hối hiện ở mức thấp (dưới 80 tỷ USD).
Động lực tăng trưởng cho năm 2026
Hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao của năm 2026, ông Nguyễn Xuân Thành cho biết có các động lực chính.
Thứ nhất, đầu tư công có kế hoạch vốn tăng 10.3%, tương đương gần 8% GDP. Các siêu dự án như Metro, sân bay Long Thanh, đường vành đai sẽ được đẩy mạnh quyết liệt, đặc biệt là tại khu vực phía Nam.
Thứ hai, xuất khẩu mục tiêu tăng trưởng 8%. Trong bối cảnh xuất khẩu sang Hoa Kỳ có thể giảm tốc, Việt Nam đang tận dụng hiệp định RCEP và chính sách mở cửa biên giới để đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc (dự kiến bù đắp sự sụt giảm từ thị trường Hoa Kỳ).
Ông Thành nói thêm có 2 yếu tố giúp cải thiện niềm tin người tiêu dùng. Việc làm từ khu công nghiệp và du lịch ổn định; Chính sách an sinh xã hội (miễn học phí, tăng bảo hiểm y tế) nếu được thực hiện quyết liệt sẽ giúp người dân chi tiêu nhiều hơn. Tuy nhiên, vẫn có rủi ro là niềm tin tiêu dùng vẫn mong manh do hậu quả của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, khiến tầng lớp trung lưu giảm tài sản tích lũy.
Theo FILI