Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 15-21/2/2026: Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ thuế đối ứng, căng thẳng Mỹ - Iran âm ỉ nóng
Tuần vừa qua ghi nhận nhiều thông tin và sự kiện đáng chú ý như đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran, phán quyết về thuế đối ứng của Tòa án Tối cao Mỹ, cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình về Dải Gaza, Mỹ - Indonesia ký thỏa thuận thương mại...
Dưới đây là một số thông tin, sự kiện kinh tế đáng chú ý trong tuần từ 15-21/2/2026 do VnEconomy điểm lại:
Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ thuế quan đối ứng
Vào thứ Sáu (20/2), Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ phần lớn chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ cầm quyền thứ hai của ông.
Phán quyết của Tòa án Tối cao được xem là trở lại lớn với chính sách thương mại của ông Trump, khi các thẩm phán kết luận Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) - cơ sở ông viện dẫn cho thuế quan đối ứng - không trao thẩm quyền để tổng thống áp thuế quan.
Tổng thống Trump áp thuế quan toàn cầu mới 10% sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ thuế đối ứng
Mức thuế quan mới 10% sẽ thay thế các mức thuế đối ứng đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ, và có thời hạn 150 ngày...
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/2 tuyên bố sẽ ký một sắc lệnh hành pháp áp mức thuế quan toàn cầu mới 10%. Động thái này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế quan đối ứng mà ông đã áp dụng trước đó.
Mức thuế quan mới 10% sẽ thay thế các mức thuế đối ứng đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ, và có thời hạn 150 ngày. Thuế quan mới này dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974, và bất kỳ sự gia hạn nào sau 150 ngày sẽ cần tới sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ.
Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ và biện pháp thuế quan thay thế của ông Trump có thể dẫn đến việc giảm thuế quan đối với một số quốc gia đã ký kết thỏa thuận thương mại hoặc đang trong quá trình đàm phán với Mỹ.
Căng thẳng âm ỉ giữa Mỹ và Iran
Tuần này, căng thẳng Mỹ - Iran nóng trở lại khi đàm phán hạt nhân vẫn bế tắc. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết cuộc đối thoại tại Geneva, Thụy Sỹ không đạt nhiều tiến triển và Iran chưa đáp ứng các “ranh giới đỏ” của Mỹ.
Vào thứ Năm (19/2), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran phải đạt một thỏa thuận “có ý nghĩa” trong 10-15 ngày tới, nếu không Mỹ sẽ có biện pháp mạnh và “điều rất tệ” có thể xảy ra. Sang thứ Sáu, ông cho biết ông đang cân nhắc phương án tấn công quân sự quy mô hạn chế để tăng sức ép với Iran liên quan chương trình hạt nhân.
Đáp lại, Iran tuyên bố sẽ đáp trả nếu bị tấn công và coi các căn cứ, tài sản của Mỹ tại Trung Đông là mục tiêu hợp pháp.
Kinh tế Mỹ giảm tốc tăng trưởng, lạm phát vẫn cao dai dẳng
Theo dữ liệu từ Bộ Thương mại Mỹ công bố vào thứ Sáu, GDP Mỹ trong quý 4/2025 chỉ tăng 1,4%, thấp hơn đáng kể so với dự báo 2,5%. Tính chung cả năm 2025, kinh tế Mỹ tăng 2,2%, giảm từ mức tăng trưởng 2,8% của năm 2024.
Sự sụt tốc này chủ yếu do đợt đóng cửa chính phủ liên bang kéo dài từ ngày 1/10 đến 12/11, khiến chi tiêu công sụt mạnh và kéo tăng trưởng tiêu dùng cùng xuất khẩu đi xuống.
Số liệu mới cũng cho thấy lạm phát vẫn dai dẳng. Chỉ số giá tiêu dùng cá nhân lõi (PCE lõi) tháng 12/2025 tăng 3% so với cùng kỳ năm 2024, còn PCE chung tăng 2,9%. Cả hai đều tăng so với tháng trước đó.
Nhật Bản chốt đầu tư 36 tỷ USD vào Mỹ
Theo hãng tin Bloomberg, vào thứ Tư (18/2), Nhật Bản chốt gói đầu tư 36 tỷ USD vào loạt dự án năng lượng và khoáng sản quan trọng tại Mỹ - bước đi đầu tiên để triển khai cam kết 550 tỷ USD trong thỏa thuận thương mại với chính quyền Tổng thống Trump.
Mỹ và Indonesia ký thỏa thuận thương mại
Vào thứ Năm (19/2), Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto và Tổng thống Trump ký thỏa thuận thương mại tại Washington. Theo đó, phần lớn hàng hóa Indonesia vào Mỹ chịu thuế quan 19%, riêng dầu cọ, cà phê và ca cao được miễn thuế. Hàng dệt may Indonesia vào Mỹ được ưu đãi theo cơ chế hạn ngạch thuế quan. Ngược lại, hơn 99% hàng hóa Mỹ vào Indonesia hưởng thuế suất 0%.
Cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình (Board of Peace)
Cũng trong ngày thứ Năm, ông Trump chủ trì phiên họp đầu tiên của Hội đồng Hòa Bình tại Washington, D.C., tập trung vào khung tái thiết và cơ chế an ninh - quản trị hậu xung đột cho Dải Gaza.
Ông cho biết Mỹ cam kết đóng góp 10 tỷ USD và kêu gọi các nước tham gia tài trợ thêm, đồng thời nói các quốc gia - chủ yếu ở Trung Đông - đã cam kết khoảng 7 tỷ USD cho quỹ tái thiết Dải Gaza.
Mỹ có thể nới lỏng thuế quan với nhôm và thép
Theo nguồn tin của tờ báo Financial Times, chính quyền Tổng thống Trump dự kiến rà soát thuế quan thép - nhôm, hiện ở mức 50% và cân nhắc miễn trừ một số mặt hàng và dừng kế hoạch mở rộng danh mục sản phẩm chịu thuế quan.
Nhà Trắng đồng thời muốn chuyển sang hướng điều tra an ninh quốc gia “có trọng tâm” hơn, tập trung theo từng nhóm hàng cụ thể.
Mỹ thâm hụt thương mại lớn dù thu thuế quan tăng mạnh
Theo số liệu từ Bộ Thương mại Mỹ, thâm hụt thương mại hàng hóa và dịch vụ của Mỹ tăng vọt trong tháng 12/2025 lên 70,3 tỷ USD, cao hơn 17,3 tỷ USD so với tháng 11 và vượt xa dự báo 55,5 tỷ USD. Diễn biến này khiến thâm hụt cả năm 2025 gần như không đổi - đạt 901,5 tỷ USD, chỉ giảm 2,1 tỷ USD, tương đương 0,2% so với năm 2024, dù thu thuế quan tăng mạnh trong năm.
Kinh tế Nhật tránh được suy thoái kỹ thuật, lạm phát giảm mạnh
Theo số liệu từ Văn phòng Nội các Nhật Bản công bố tuần này, GDP của Nhật trong quý 4/2025 tăng 0,1% so với quý trước, đảo chiều so với mức giảm 0,7% của quý 3/2025 và giúp nền kinh tế thoát suy thoái kỹ thuật. Tuy nhiên, kết quả này thấp hơn đáng kể so với dự báo của các nhà phân tích. So với cùng kỳ năm 2024, GDP quý 4/2025 chỉ tăng 0,1%, giảm tốc từ 0,6% của quý 3/2025.
Số liệu mới cũng cho thấy lạm phát ở Nhật Bản giảm mạnh trong tháng 1/2026, khiến triển vọng thời điểm Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất tiếp trở nên khó đoán hơn.
Tỷ lệ thất nghiệp ở người trẻ Anh cao nhất 10 năm
Theo số liệu công bố vào thứ Sáu (20/2), tỷ lệ thất nghiệp của nhóm 16-24 tuổi tại Anh lên mức cao nhất 10 năm, đạt 16,1% trong quý 4/2025, tăng từ 13,8% vào giữa năm 2025 và hiện cao hơn cả Khu vực đồng euro (euro zone).
Nhiều hiệp hội doanh nghiệp và nhà kinh tế cho rằng lương tối thiểu tăng mạnh, cộng với việc doanh nghiệp phải đóng góp an sinh xã hội cao hơn từ tháng 4/2025 và các bất lợi vĩ mô, đang làm thị trường việc làm của nhóm lao động lương thấp tại Anh suy yếu. Trong khi đó, tác động từ việc doanh nghiệp tăng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn chưa thể đo lường rõ ràng.
Doanh thu dầu của Venezuela đạt 1 tỷ USD
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright tuần này cho biết doanh thu từ bán dầu của Venezuela dưới sự quản lý của Mỹ đã đạt 1 tỷ USD và chính quyền ông Trump kỳ vọng thu thêm khoảng 5 tỷ USD trong vài tháng tới nhờ các thỏa thuận bán dầu ngắn hạn, với các lô hàng đã đến nhà máy lọc dầu ở Mỹ và châu Âu.
Xuất khẩu dầu của Nga sang Trung Quốc tăng kỷ lục, sang Ấn Độ giảm
Theo số liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong tháng 1/2026, Nga tăng mạnh xuất khẩu dầu bằng đường biển sang Trung Quốc, thêm 290.000 thùng/ngày lên mức kỷ lục 1,7 triệu thùng/ngày.
Cùng kỳ, nhập khẩu dầu Nga của Ấn Độ giảm 100.000 thùng/ngày xuống 1,1 triệu thùng/ngày, thấp nhất kể từ tháng 11/2022, dù nguồn cung cho nhà máy lọc dầu Vadinar thuộc công ty Nayara Energy của Ấn Độ tăng 310.000 thùng/ngày, cho thấy dòng chảy đang được tái phân bổ.
Khuyến nghị chính sách của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) với Trung Quốc và Nhật Bản
Theo khuyến nghị chính sách sơ bộ sau tham vấn Điều IV năm 2026, IMF kêu gọi Nhật Bản tiếp tục tăng lãi suất theo lộ trình dần dần và tránh nới lỏng thêm chính sách tài khóa, đặc biệt là kế hoạch giảm thuế tiêu thụ.
Cũng trong khuyến nghị chính sách sau tham vấn Điều IV năm 2026 với Trung Quốc, IMF kêu gọi Bắc Kinh chuyển trọng tâm sang mô hình tăng trưởng dựa trên tiêu dùng trong nước, thay vì tiếp tục dựa nhiều vào xuất khẩu. IMF cho rằng khuôn khổ chính sách hiện tại của Trung Quốc vừa gây lãng phí trong nước, vừa tạo tác động lan tỏa bất lợi sang các nền kinh tế khác.
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có thể từ chức trước khi kết thúc nhiệm kỳ
Theo nguồn tin của Financial Times, Chủ tịch ECB ChristineLagarde có thể cân nhắc rời nhiệm sở trước khi nhiệm kỳ 8 năm kết thúc vào tháng 10/2027, thậm chí trước bầu cử tổng thống Pháp vào tháng 4/2027.
Mục tiêu có thể là nhằm tạo dư địa để Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz tìm người kế nhiệm. Phản hồi trước thông tin này, ECB cho biết bà Lagarde hoàn toàn tập trung vào nhiệm vụ của mình và chưa đưa ra quyết định về việc kết thúc nhiệm kỳ.
Theo Vneconomy