Ban hành chính sách mới đáp ứng kỳ vọng khối ngoại: Việt Nam đảm bảo lộ trình nâng hạng FTSE Russell tháng 9/2026
Quy định mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài thực hiện đặt lệnh giao dịch chứng khoán Việt Nam thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu, mà không cần mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại các công ty chứng khoán trong nước.
Ngày 03/02, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 96/2020/TT-BTC ngày 16 tháng 11 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 68/2024/TT-BTC và Thông tư số 18/2025/TT-BTC, Thông tư số 120/2020/TT-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định giao dịch cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch và chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp, chứng quyền có bảo đảm niêm yết trên hệ thống giao dịch chứng khoán được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 68/2024/TT-BTC, Thông tư số 121/2020/TT-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về hoạt động của công ty chứng khoán được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 68/2024/TT-BTC. Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 03/02/2026.
Mục tiêu ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam, đảm bảo đến tháng 9/2026, các cổ phiếu của Việt Nam được cơ cấu trong chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell đúng kế hoạch, đồng thời nâng cao tỷ trọng cổ phiếu của Việt Nam trong rổ chỉ số của FTSE. Đồng thời, Thông tư 08/2026/TT-BTC tăng cường hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán, đảm bảo hoạt động giao dịch, thanh toán an toàn, ổn định, thông suốt, hạn chế rủi ro.
Thông tư số 08/2026/TT-BTC bao gồm 16 điều, trong đó 15 điều quy định các nội dung sửa đổi, bổ sung, 01 điều khoản thi hành. Nội dung chính của Thông tư số 08/2026/TT-BTC như sau:
Thứ nhất, bổ sung thêm cách thức giao dịch mới: cho phép NĐTNN thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu để đặt lệnh giao dịch chứng khoán tới các công ty chứng khoán (CTCK) trong nước mà không phải mở tài khoản giao dịch cho NĐTNN tại các CTCK trong nước. Yêu cầu này từ FTSE và các tổ chức đầu tư nước ngoài nhằm: (i) NĐTNN đã hợp tác với tổ chức môi giới toàn cầu đầu tư chứng khoán trước đó không phải phát sinh thêm việc ký hợp đồng với CTCK trong nước (ii) giảm thời gian, quy trình, thủ tục đối với các quỹ lớn khi tham gia giao dịch.
Với cách thức này, NĐTNN vẫn đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký chứng khoán tại các thành viên lưu ký (TVLK). Tiền và chứng khoán sau khi được VSDC, ngân hàng thanh toán thanh toán cho TVLK, TVLK sẽ phân bổ vào tài khoản lưu ký của NĐTNN mở tại TVLK. Việc cho phép các NĐTNN được thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu để chuyển lệnh giao dịch chứng khoán đã đặt mà không cần phải mở tài khoản giao dịch cho từng NĐTNN tại CTCK trong nước sẽ giúp NĐTNN tham gia vào TTCK Việt Nam thuận lợi, tương tự cách thức NĐTNN hiện đang triển khai tại một số TTCK quốc tế.
Trên cơ sở đó, Thông tư bổ sung định nghĩa về tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện; quy định chung về trách nhiệm của tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện và CTCK khi NĐTNN đặt lệnh qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện, quy định tối thiểu về hợp đồng giữa CTCK trong nước và tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện; quy định nhận lệnh, chuyển lệnh vào hệ thống giao dịch, kiểm soát lệnh vừa mua vừa bán, quản lý dữ liệu, nhận biết khách hàng… của CTCK đối với trường hợp khách hàng đặt lệnh qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện.
Thứ hai, không yêu cầu công bố thông tin với những trường hợp NĐTNN là tổ chức không thanh toán tiền giao dịch NPF theo quy định. Thông tư quy định NĐTNN là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán NPF thì CTCK sẽ báo cáo UBCKNN, VSDC, VNX ngay trong ngày phát sinh vi phạm nghĩa vụ thanh toán (không công bố thông tin trên thị trường). Đồng thời, Thông tư bổ sung quy định NĐTNN vi phạm nghĩa vụ thanh toán giao dịch NPF sẽ không được tiếp tục thực hiện giao dịch NPF trong khoảng thời gian nhất định (NĐTNN không được giao dịch NPF trong 07 ngày giao dịch liên tục đối với vi phạm lần đầu và 180 ngày liên tục đối với việc vi phạm xảy ra trong 30 ngày giao dịch liên tục trong đó có 03 ngày vi phạm thanh toán). Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam thông báo cho các công ty chứng khoán thành viên về việc nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức phải có đủ tiền trên tài khoản lưu ký khi đặt lệnh mua cổ phiếu trong thời gian nhà đầu tư đó không được giao dịch NPF.
Thứ ba, không giới hạn mã cổ phiếu được giao dịch NPF. Việc hạn chế danh mục cổ phiếu NPF gây khó khăn lớn cho các quỹ đầu tư trong việc mô phỏng chỉ số trong trường hợp cổ phiếu của CTCK, công ty mẹ của CTCK và công ty có cùng công ty mẹ với CTCK, cổ phiếu không được sở hữu theo quy định pháp luật có liên quan là các cổ phiếu trong cơ cấu chỉ số. Khi phát sinh trường hợp NĐTNN không thực hiện nghĩa vụ thanh toán và thực hiện chuyển quyền sở hữu về tài khoản tự doanh của CTCK có thể dẫn đến vi phạm quy định về việc mua lại cổ phiếu tại khoản 2 Điều 36 Luật Chứng khoán, vi phạm quy định về sở hữu chéo tại khoản 2 Điều 195 Luật Doanh nghiệp, vi phạm quy định pháp luật các tổ chức tín dụng. Vì vậy, Thông tư bổ sung quy định CTCK được nhận lệnh NPF đối với các cổ phiếu của chính CTCK, công ty mẹ của CTCK và công ty có cùng công ty mẹ với CTCK trong trường hợp có Hợp đồng thỏa thuận với công ty chứng khác về việc nhận chuyển quyền sở hữu số cổ phiếu này. Số cổ phiếu đó sẽ được chuyển quyền sở hữu về tài khoản tự doanh của CTCK khác, đồng thời sẽ cho phép CTCK khác được bán trên hệ thống giao dịch chứng khoán số cổ phiếu được nhận chuyển quyền sở hữu về tài khoản tự doanh như trường hợp CTCK nhận quyền sở hữu chứng khoán do NĐTNN là tổ chức không thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Ngân hàng lưu ký nơi NĐTNN là tổ chức mở tài khoản lưu ký cũng có trách nhiệm phối hợp thực hiện phong tỏa, giải tỏa, chuyển quyền sở hữu cổ phiếu để CTCK có thể thu hồi các khoản chi phí phát sinh mà CTCK đã thanh toán thay NĐTNN là tổ chức.
Thứ tư, bổ sung quy định về việc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở 02 tài khoản giao dịch chứng khoán: theo quy định tại Nghị định 245/2025/NĐ-CP công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được cấp 02 mã số giao dịch chứng khoán, do đó, Thông tư bổ sung quy định quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở 02 tài khoản giao dịch: 01 tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động giao dịch của chính công ty và 01 tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động quản lý giao dịch của khách hàng của công ty.
30 cổ phiếu lọt rổ chỉ số FTSE sau nâng hạng
Trước đó, đầu năm 2026, dựa trên các tiêu chí lựa chọn của bộ chỉ số FTSE Global All-Cap, MBS đã mô phỏng danh sách các cổ phiếu Việt Nam có khả năng được phân bổ vào rổ FTSE Emerging All-Cap trong kỳ rà soát tháng 9/2026. Các tiêu chí chính bao gồm vốn hóa tối thiểu 165 triệu USD, tỷ lệ free-float trên 10%, đảm bảo room cho nhà đầu tư nước ngoài và thanh khoản thuộc nhóm 85% thị trường.
Theo danh sách dự kiến, nhiều cổ phiếu có vốn hóa lớn và thanh khoản cao có thể trở thành tâm điểm hút vốn, với giá trị mua vào ước tính lên tới hàng chục triệu USD cho mỗi mã. Một số cổ phiếu được dự báo có giá trị phân bổ lớn nhất, tương đương nhiều phiên giao dịch bình quân, cho thấy tác động đáng kể của dòng vốn ETF trong quá trình tái cơ cấu danh mục.
Với dữ liệu chốt tại ngày 28/11/2025, MBS mô phỏng danh mục cổ phiếu có khả năng được lựa chọn vào bộ chỉ số FTSE Global All-Cap và khối lượng giao dịch dự kiến trong kỳ rà soát tháng 9/2026. So với danh mục mẫu FTSE công bố trong báo cáo tháng 11/2025, FPT, CII và GEE là những cổ phiếu có sự khác biệt. Sự chênh lệch này chủ yếu xuất phát từ việc FTSE sử dụng dữ liệu chốt tại ngày 31/12/2024. Đơn vị phân tích lưu ý danh mục có thể tiếp tục thay đổi tại thời điểm công bố chính thức, do sự khác biệt về thời điểm chốt dữ liệu.
Theo ước tính của MBS, sau khi được nâng hạng, tỷ trọng của Việt Nam trong các rổ chỉ số FTSE vẫn ở mức tương đối thấp, với FTSE Global All Cap khoảng 0,04%, FTSE All-World khoảng 0,02%, FTSE Emerging All Cap khoảng 0,34% và FTSE Emerging Index khoảng 0,22%.
Theo Kiến thức đầu tư